تمامی چشم‌ها به یونان- کانون لرزه‌یِ تازه‌ترین زلزله‌یِ مالی- دوخته شده است. در هفته‌های اخیر، قیمت سهام و اوراق قرضه در یونان به طور ناگهانی به شدت کاهش یافته، در حالی که نرخِ معاوضه نکول اعتباری به شدت افزایش یافته است. مشکلات یونان، همچنین، یورو –واحد پولی که یونان و پانزده عضو دیگر اتحادیه پولی اروپا از آن استفاده می‌کنند- را نیز تحت فشار قرار داده است.

ایالات متحده و کشورهایِ بسیارِ دیگر اینک در حال سپری کردن مهم‌ترین بحران مالی 75 سال اخیر هستند، شرایطی که جمع کثیری از مردم را واداشته تا سریعاً به سرزنش همه‌گیر شدن حرص و آز بپردازند؛ همان که آن را یکی از خصایص سرمایه‌داری می‌خوانند. نسبت دادن بحران اقتصادی به حرص و آز همچون مقصر دانستن جاذبه‌ی زمین در سقوط هواپیماها ست.

از پی انتخابات 22 خرداد در ایران، جنبشی در ایران برخاسته است که اینک پس از 6 ماه، نه تنها فروننشسته است، بلکه روزبه‌روز بر دامنه‌ی آن افزوده شده است. نه تنها روزبه‌روز بر دامنه‌ی آن افزوده شده است و تمامی خطوط قرمز و مرزها را درنوردیده است، بلکه مرزهای ائتلاف و اتحاد در ساختار سیاسی ایران را نیز جابه‌جا کرده است. اینک کسانی که تا دیروز کنار هم می‌نشستند، روبه‌رو‌ی هم اند و کسانی که تا دیروز روبه‌روی هم بودند در کنار هم. جامعه‌ای که پیش از جنبش سبز در آستانه‌ی فروپاشی اجتماعی بود و سرمایه‌ی اجتماعی آن در سقوطی آزاد از مرز صفر نیز درگذشته بود، یک بار دیگر به همبستگی رسیده است. جامعه‌ی اتمیزه‌شده و افراد خویشکام بار دیگر حول محور نفع عمومی همبسته شده اند، میلیونی دست به دست هم داده اند و فداکاری می‌کنند. بن‌بست سیاسیِ پیش از انتخابات راهی یافته است که شش ماه پیش به مخیله‌ی کسی خطور نمی‌کرد. چه شد که چنین شد؟

در دسامبر سال گذشته، مرکز شهر آتن شاهد حوادثی بود که در صدر اخبار رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفت؛ آن حوادث مشتمل بود بر سه شب نبرد خیابانی، آتش افروزی و غارتگری. ما در اینجا بحث خواهیم کرد که دلایل این آشوبِ اجتماعیِ غیرمتعارف با مداخلاتِ دستوریِ دولت و همچنین با انعطاف‌ناپذیری نهادی‌ای در ارتباط است که علی‌رغم رشد اقتصادی پرقدرتِ یونان در سال‌هایِ اخیر، هم چنان گریبانگیرِ اقتصاد این کشور هستند. در ادامه، به شرحِ الگویِ اصلی مداخله‌یِ دولت، انعطاف‌ناپذیری نهادی، و هزینه‌های بالای اداری و اجرایی‌ای می‌پردازیم که تخصیص «رانت» به گروه‌های ذینفعِ دارایِ منافعِ خاص را تضمین می‌کند و مانع به ثمر رسیدن تمامی تلاش‌هایی می‌گردد که در جهت کاهش این رانت‌ها و آزادسازی اقتصاد صورت می‌گیرند.

با محوریت یافتنِ شعارِ «یاحسین، میرحسین» در جنبشِ سبز همگان انتظار داشتند که عاشورایِ امسال تبدیل به نقطه‌ای پررنگ در جنبشِ اعتراضیِ سبز شود. کمتر از هفت ماه پیش، جنبشِ اعتراضی‌ِ سبز با تظاهراتِ تاریخیِ سه میلیون شهروندِ تهرانی در دوشنبه 25 خرداد آغاز شد؛ تظاهراتِ خودجوشی که «سکوت» شعارِ عمده‌اَش بود. در خون غلتیدنِ چند معترضِ سبز در انتهایِ آن تظاهراتِ باشکوه مردمِ بی‌دفاع را به مقابله‌ای از همان جنسِ بر نینگیخت. تا پیش از عاشورایِ امسال، پرهیز از مقابله به مثل یکی از ویژگی‌هایِ جنبش سبز بود و احتمالاً هنوز هم چنین هست، اما در عاشورایِ امسال، آزادیخواهانِ سبزِ تهرانی در مقابلِ سرکوبی که بنا به آمارِ رسمیِ حکومت، جانِ حداقل هشت نفر از معترضان را گرفت (منبع)، دست به سنگ بردند، و با نیروهایِ پلیس مقابله کردند؛ و این چیزی است که این روز را از همه‌یِ روزهایِ دیگرِ جنبشِ سبز متمایز می‌کند.

  بیست سال پیش دیوار برلین فرو ریخت؛ نشانه‌ای از سقوط کمونیسم شورایی. شکست سیستم کمونیستی همان قدر که شکستی اقتصادی و سیاسی بود، شکستی اخلاقی نیز بود. کمونیسم در دوره‌ی قدرتمداری‌اش به تدریج میان کسانی که زیر لوای آن می‌زیستند، سرخوردگی و بیزاری عمیقی را پدید آورد. مشروعیتِ کاستی‌یافته‌ی نخبگان حاکم بر اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای بلوک کمونیسم نیز منجر به از هم پاشیدن آن نظام شد.

 بسیاری از دوستان وهمکاران من پرسیده اند که درباره ی مقاله ی پاول کروگمن در مجله نیویورک تایمز تحت عنوان «چگونه اقتصاددانان تا این اندازه به بیراهه رفتند» چه فکر می کنم؟