ذیلاً جنگ‌آزمونی (شبیه‌سازیِ جنگ) میان ایران، آمریکا و اسرائیل را شرح می‌دهیم که نشان می‌دهد که نتایج ناخواسته چگونه ممکن است از کنترل خارج شوند.

پس از شکست دیپلماسی و دریافت اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی دو تاسیسات سری هسته‌ای حکومت ایران، اسرائیل حمله‌ای پیش دستانه را بر ضد تاسیسات هسته‌ای ایران انجام می‌دهد. حمله موفق است؛ اسرائیل شش سایت کلیدی برنامه‌یِ هسته‌ای ایران را نابود می‌کند و این گونه برنامه مشکوک ایران برای دستیابی به بمب هسته‌ای را برای چند سال به تاخیر می‌اندازد.

اما آنچه پس از آن رخ می‌دهد چندان جالب نیست.

رئیس جمهور ایالات متحده و شورای امنیت ملی‌اش می‌کوشند جلوی تشدید بحران را بگیرند که موجب تیره شدن روابط اسرائیل و آمریکا می‌شود؛ روابطی  که پیش از این نیز به خاطر عدم اطلاع اسرائیل به آمریکا درباره‌یِ حمله دچار تنش شده بود. کاخ سفید می‌کوشد دریچه‌ای برای گفتگو با ایران بگشاید که از طرف ایران رد می‌شود.

در مقابل ایران به اسرائیل حمله می‌کند. هم مستقیماً و هم از طریق عوامل‌اش در لبنان و نوار غزه.  ایران به اشتباه اَعمال ایالات متحده را نشانه‌یِ ضعف امریکا تفسیر می‌کند و تنگه‌یِ هرمز، شریان اصلی نفت جهان، را مین‌گذاری می‌کند. این عمل جرقه‌یِ برخورد و تقویت  نیروی عظیم  ایالات متحده در خلیج فارس را می‌زند.

این شبیه‌سازی جنگ در مرکز سابان برای سیاست‌های خاور میانه انجام شده است که بخشی از انستیتوی بروکینگز در واشنگتن است و یک اندیشکده‌یِ چپ میانه محسوب می‌شود. چنین به نظر می‌رسد که این تحقیق امید دستیابی به یک راه حل ساده برای چالش هسته‌ای ایران در عالم واقع را تضعیف می‌کند.

کبه عقیده‌یِ نت پولاک یکی از مسئولین سابق کاخ سفید و سیا که شبیه‌سازی را تحت نظر داشته است، درسی که این شبیه‌سازی به ما می‌دهد این است که «زمانی که چیزی را آغاز کردید، متوقف کردن‌اش دشوار است.»

پولاک و دیگرانی که در این آزمایش یکروزه در اواخر سال قبل شرکت داشتند به سرعت اشاره می‌کنند که جنگ‌آزمون‌ها تنها بازتاب‌هایی ناکامل از واقعیت اند. پیش‌بینی  این که رهبریِ سرکش و مشهور به دشوار‌فهمیِ ایران چگونه به چنین بحرانی واکنش نشان خواهد داد، براستی دشوار است.

 نتایج  آنچه را که مدت‌هاست دیپلماتها، افسران ارتش  وتحلیل‌گران می‌گویند، مورد تاکید قرار می‌دهد: حتی یک حمله هوایی موفق به تاسیسات هسته‌ای ایران – که برنامه‌یِ هسته‌ایِ ایران را برای دو یا چهار سال به تعویق بیندازد- می‌تواند نتایج فوق‌العاده سهمگین و پیش‌بینی‌ناپذیری داشته باشد.

«این یک گزینه است و باید به دقت بررسی شود.» این را یک دیپلمات ارشد اروپایی روز جمعه گفت که می‌خواست ناشناس بماند تا بتواند صریح‌تر در باره این موضوع حساس صحبت کند. می می افزاید: «ما می‌دانیم که این واقعه چه پیامدهایی می‌تواند وجود داشته باشد و آن پیامدها تا چه حد می‌توانند فاجعه‌بار باشند.»

تنش بر سر برنامه هسته‌ای ایران دوباره در هفته‌یِ اخیر پس از آن اوج گرفت که آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای اعلام کرد، ایران احتمالاً مخفیانه در حال توسعه‌یِ کلاهک هسته‌ای برای نصب روی موشک بالستیک است. علاوه بر این ایران غنی‌سازی اورانیوم با درصدی بالاتر را آغاز کرده است که به درصد مورد نیاز برای ساخت بمب اتمی نزدیکتر است.

اسرائیل که ایران را خطری مستقیم برای موجدیت خود می‌بیند، نفی گزینه نظامی را رد کرده است. با این وجود مسئولین اسرائیلی اعلام کرده اند که در حال حاضر به فشارهای دیپلماتیک امید بسته اند. حتی  از  جانب دول سُنّی عرب منطقه، به طور خاص عربستان سعودی، نیز اشاراتی به این موضوع شده است که در صورت حمله به ایرانِ شیعی آن‌ها به سوی دیگری خواهند نگریست؛ اشاره ای که یک چرخش تاریخی است.

یکی از نتایج مهم جنگ‌آزمونِ مؤسسه‌یِ بروکینگز این است که اسرائیل می‌تواند بهای گزافی برای حمله به ایران بپردازد.

در انتهای شبیه‌سازی هشت روز پس از حمله اسرائیل، نخست وزیر اسرائیل تحت فشار سنگین داخلی مجبور می‌شود حمله هوایی 48 ساعته‌ای را به جنوب لبنان برای متوقف کردن راکت‌پراکنی حزب‌الله انجام دهد. مسئولان اسرائیلی می‌دانند که این یورش نمی‌تواند به اهداف خود دست یابد و برای یک حمله وسیع‌تر و عملیات پرهزینه‌تر که نیازمند نیروی زمینی هم هست آماده می‌شوند.

بعضی از اعضای تیم اسرائیلی با این وجود احساس کردند که به عقب انداختن برنامه‌یِ هسته‌ای ایران «ارزش‌اش را داشت، حتی با این که با پاسخی سهمگین روبرو شد.» این نظرِ یکی از شرکت‌کنندگان بود که به خاطر قوانین بازی باید ناشناس باقی می‌ماند.

جاناتان پلد یک سخنگوی سفارت اسرائیل از ابراز نظر درباره‌یِ این جنگ‌آزمون ونتایج‌اش خودداری کرد.

«تمام آنچه ما می‌توانیم بگوییم این است که ایران تنها تهدیدی برای اسرائیل نیست. ایران تهدیدی برای کل منطقه است. ایران تهدیدی برای امریکا و جهان است و بنابراین باید بدون تاخیر با پاسخ جامعه‌یِ جهانی روبه‌رو شود؛ پاسخی که پیش و بیش از هر چیزی می‌تواند از طریق تحریم‌های موثرتر داده شود.»

جنگ‌آزمون بروکینگز یکی از سه شبیه‌سازی‌ای است که با توجه به برنامه هسته‌ای ایران در دسامبر انجام پذیرفت. دو تای دیگر یکی در هاروارد و دیگری در دانشگاه تل آویو انجام شدند. چنان که گفته می‌شود نتایج آن شبیه‌سازی‌ها این بود که نه تحریم‌ها و نه تهدیدها ایران را از ادامه‌یِ جاه‌طلبی هسته‌ای‌اش باز نخواهند داشت.

در بازی بروکینگز سه تیم از متخصصین که شامل مقامات ارشد سابق امریکایی می‌شدند رهبری ایران و اسرائیل و آمریکا را بر عهده داشتند. آن‌ها در اتاق‌های جداگانه‌ای در این اندیشکده در واشنگتن مستقر شدند. مقامات اسرائیلی و آمریکایی با هم تماس داشتند، اما تماسی با مقاماتِ ایرانی وجود نداشت.

یکی از یافته‌های مهم شبیه‌سازی درباره‌یِ میزان شدت پاسخ ایران به حمله بود-برخی شرکت‌کنندگان احساس کردند که یافته‌ها شدیدتر از آنی بود که در جهان واقع ممکن است باشد- نکته‌یِ دیگر این بود که واشنگتن و تهران چطور به خاطر نبود ارتباط مستقیم، اَعمال هم را اشتباه درک می‌کنند.

ایران مستقیماً علیه امریکا یا نیروهای امریکایی در عراق و افغانستان دست به حمله نزد. اما به اسرائیل حمله کرد، ظهران در شرق عربستان سعودی را هدف قرار داد و بعد از آن تنگه‌یِ هرمز را مین‌گزاری کرد.

«این را هم باید در نظر داشت که شاید ایران با نیروی نظامی پاسخ ندهد.» یکی از اعضای تیم ایران چنین گفت. «بسیار جالب بود که می‌دیدیم که گذر کردن از حد و مرزهای متعارف چقدر برای تهران مفید بود.»

ایران بدون آن که بداند، با دو عمل آخرش از خطوط قرمز ایالات متحده آمریکا گذشت و همین امر موجب پاسخ نظامی ایالات متحده شد.

«هیچ کس برنده بیرون نیامد – مگر شاید ایرانی‌ها» عضو تیم ایران چنین گفت.

رژیم تهران همینطور مخالفین سیاسی داخلی را هم همین گونه در هم شکست.  

توجه: ممکن است روش‌شناسیِ انجامِ این شبیه‌سازی، متأثر از گرایش‌هایِ سیاسیِ اندیشکده‌یِ بروکینگز، جهت‌دار بوده باشد. اصل مقاله را می‌توان در اینجا یافت.